Category Archives: Uncategorized

Pati Öyküleri-Edebiyatist Öykü Seçkisi-“Tıkırtı”

Geliri sokak hayvanlarına bağışlanacak seçkiye “Tıkırtı” isimli öykümle dahilim.

pati öyküleri

http://edebiyatist.com/geliri-sokak-hayvanlarina-bagislanacak-olan-pati-oykuleri-seckisi-cikti/

 

 

 

Advertisements

John Berger’in Ardından

berger-author-pic.jpgBütün değerlerin bir bir yok olduğu yok sayıldığı günümüzde tesadüf olmasa gerek Berger’in aramızdan ayrılması. Bizim için üzüldüm. Onun için sevindim. Onda sevdiğim katman katman bilgi ve birikimini bütün basitliği ile sunmasıydı, tevazusuydu ve bu hiç tevazulu gözükeyim sempati toplayayım diye değil özü bence öyle olduğundandı, zarif olmasındandı, zerafetiydi. Benim en nihayetinde hedeflediğimdir.

Berger de zerafet dediğim bizim ülkemizin, insanımız kadar dünyanın da kaybettiği değerlerden. Öyle bir noktadayım ki sanırım hiç hayal edemedigim bir ikilemdeyim. Bazen öyle şeyler düşünüp söylüyorum ki hiç hoşnut olmadığım bir şekilde romantik bir geçmiş özlemine kapılıyorum gibi – tecrübe etmediğim bir geçmişe de olabiliyor- özlem duyuyorum. Ayrıca toplumumuza dair yozluk sebebi ile her yeniliğin -tanzimattan beri böyle bu- pratikte bozulacağı kaygısı ile açıka dile getiremesem de içimde bir bana çok uzak muhafaza mı etsek sorunsalı yükseliyor şu an için mücadele edebildiğim. Çünkü belirli değerleri oturtamamış bir toplum her yenilik çığlığı ve sevincini pratiğin korkunçluğunda ve barbarlığında küsķünleşerek yitirir. Yaşam hakkı bir değerdir, hukukun üstünlüğu bir değerdir, saygı, dürüstlük değerlerdir…

Dönemime dair endişelerim ve beni düşündüren çok şey var. Biz bir dili yitiriyoruz gibi geliyor ama dil dedigim yalnız kelimelerden oluşan, konuşmaya yarayan bir aygıt değil. Bir var oluş olarak dilden söz ediyorum. Kabalık ve incelik yoksunluğunu güçlü olmakla karıştıran, küstahlığı ve kendini bilmezliği kendine güven sanan ve bunun gibi bir sürü anlam heyelanını var oluşunda eriten saçma bir dönemde yaşıyorum diye düşünüyorum. İnsanlar da tabi bunlarla belirleniyor. Trumph bu noktada zaten tam da dönemin kristalize bir örneği gibi. İşin komiği ben politik doğruluculuğu batı olarak adlandırılan toplumlar için şu noktada geri götürücü çünkü olanı örtmek için kullanılan rahatsız edici bir tutum olarak görüyorum – bizim gibi toplumların işine yarar-. Ancak dangalak olmak açık sözlü olmak değildir. Saldırgan olmak kendini ifade etmenin tek şekli değildir. Bu kaymalara bazen ben de saplanıyorum ve bu noktalarda kendimi eğitmeye çalışıyorum açıkçası.

Berger sevdiğim bir figür çünkü bu dil,anlam kaymalarından azade bulduğum bir figür olarak, incelikli, açık sözlü, üretken, bilmiş değil bilgili, rafine bir ifadeye sahip mücadelesini de bunlar dahilinde veren bir insandı.

Mutlu Burak’ın Öyküsü-Edebiyatist

Edebiyatist Ocak-Şubat 2017, 9. sayısında “Mutlu Burak’ın Öyküsü” yayımlanana öykünün tam metni. (Edebiyatist Ocak-Şubat 2017 S:84-86.)

 

                                                                                                                                                     Pax’a

Mutlu insanların öyküsünü yaz. Mutlu Burak’ın öyküsünü.

Aynı evde yaşamaya başlamalarının ikinci ayında ona hiç sormaksızın Selma, eve kül rengi tekir bir kedi alıp ismini Cingöz koydu. Selma’nın mutluluğu ve kediyi baş tacı etmesi Burak’ın kedi ile birlikte yaşamak istemediğini söylemesini zorlaştırdı. Eve yegâne getirebildiği turuncu berjeri –onu da Selma beğendiği için getirmemiş miydi?- kendine hem tırnak bileme, hem uyuma yeri olarak bellemişti uyuz. Burak, bütün gün uyuyup yalanan, berjerini parçalayan bir pire torbasının baş tacı edilmesini hazmedemedi -baş tacı edilmişti herhalde ki katlanıyordu Selma yoksa neden katlansındı-. Belki söylemek lazımdı, söylemediği birçok şey gibi. Mesela televizyonun yerini sevmediği, hangi yemeği sevdiği, kimlerle görüşmek isteyip istemediği, gömleklerini ütülenmesini istediği gibi. Selma mutsuz olurdu o zaman. Selma’nın mutluluğu her şeyden önemliydi.  Sorardı Selma ona arada – Burak yüzünü düşürmeyecek değildi ya o da insandı- “Rahatsız olduğun bir şey mi var?” diye. “Nereden çıkarıyorsun.” diye geçiştirirdi Burak. Artık kumanda onda değil diye mi yüzü düşerdi yoksa Selma gömleklerini ütülemedi diye mi kızgındı bilinmez. Böyle yapa yapa kumandayı da eline aldı, gömlekleri de ütületmeyi başardı. Ama hala da ilişkileri olması gerektiği gibi değildi. Selma’nın mutluluğu bile tam değildi ona göre. Mutlu görünmeye, olmadık şeylerle kendini mutlu etmeye çalışıyordu. “Mutlu musun?” diye sormalıydı belki ama Burak için aşk konuşmadan anlaşabilmekti.

Mutlu insanların, pürüzsüz ilişkilerinin öyküsünü yaz. Konuşmadan anlaşan aşıkların öyküsünü. 

Cingöz zorlu bir rakipti Burak için. Koltuğunda bile gözü vardı. Akşamları yatak odasının kapısını saatlerce tırmalar kapı açılınca gelir aralarına yatardı. Şafak sökmesine yakın ağıt yakarcasına miyavlardı. Selma yataktan kalkacak olursa Burak “Yat canım sen, ben ilgilenirim.” der Cingöz’e ıslak mamasından verirdi. “Zıkkımlan da kapa çeneni geberesice” diye dişlerinin arasından fısıldanarak söylenirdi. Bu anlarda, tam ağarmamış havanın loş ışığında Burak’ın yüzünü gören ortak tanıdıklar Burak’ın Burak olduğuna inanamazdı. Gözlerini öfke ile belerten, yüzü öfkesinden griye çalan –belki de tam ağarmamış günün sancısının grisiydi- , sarkık ağızlı bu insan; Sevgi’nin mutluluğunu her şeyden çok önceleyen, ilişkisi için her türlü fedakârlığa göğüs geren adam olmazdı. Cingöz’ü zehirlemek işte böyle bir anda aklına düştü. Ancak bunun anlaşılma ve ilişkilerini bitirebilme ihtimalini hesaplayabilecek kadar kendini kontrol edebildi.  Bir şey yapmalıydı ama ne yapmalıydı? Ne yapıp edip bu kediden kurtulmalıydı. Yüksek tınılı miyavlamalarla sabaha karşı uyandığı bir gün yatağa dönmedi. Salona geçip televizyonu açtı. Selma en çok neye kızar diye düşünmeye de televizyonun karşısında sabahı beklerken başladı. Yine o anda ablasının kedisinin, ikisi birlikte yaşarken hayatlarına nasıl dâhil olduğunu anımsadı.

İyi insanların öyküsünü yaz. Sıcak ruhluların. İçi dışı bir güler yüzlü insanların.

Burak’ın ablasının da ikisi üniversitede okurken yaşadıkları eve musallat ettiği, aynı Cingöz gibi uyuz bir kedisi vardı. Yazın kavurucu sıcaklarında Burak kafası yastıkta yanarak uyumaya çalıştığı geceler, uykuya daldığı an kafasının üzerine oturan, kafa ütüleyen ablasının kafa pişiren kedisi. Baş tacı edilen ilk kedi Cingöz değildi. Ablası üniversiteden eve döndüğü, kışın tüm görkemi ve beyazı ile kendini ortaya koyduğu bir gün kucağında bu kedi ile kapıda belirmişti. Düzenine düşkün titiz bir arkadaşı, kedinin yarattığı dağınıklığa dayanamamış, kediyi evden de atamadığından başka bir sahip bakınmış, dağınıklıkla arası oldukça iyi olan ablası, yeni biten ilişkisinin ayrılık acısını da gidermek için can yoldaşı olarak bu kediyi kendine seçmişti. Kedi de, ondan kurtulmak isteyen de doğru zamanda doğru yerdeydi. Ablasının kedisi gerçekten etrafı birbirine katan cinstendi. Ayakkabıları sağa sola iter, dolap kapaklarını açıp içene girer ve orada bulduğu ne var ne yoksa etrafa saçardı. Daha da kafası atarsa uygun bulduğu kumu dışında bir yere pislemekten çekinmezdi. Burak, ablası ile yaşadığı sürece bu kâbus kediyi kavga kıyamet attırmayı başaramadı ve onunla birlikte yaşamak durumunda kaldı.  Bu sefer böyle bir sefalete göz yummamaya kararlıydı. Selma, ablasına benzemiyordu. Yataktan kalktığı gibi yatağı toplar, yemekten kalktığı gibi bulaşığı yıkar, her pazar dip köşe temizlik yapmaktan kendini alamazdı. Dağınıklığa tahammülü yoktu. Cingöz’ün huyunu değiştirme fikri Burak’ın aklına yattı.

 Düşünmeden hareket etmeyen insanların öyküsünü yaz. Hesaplarken herkesin iyiliğini gözetebilenlerin.

Burak sabahları işe giderken, evden Selma ile bir çıkıp bir süre etrafta oyalandıktan sonra eve dönmeye başladı. Kimseye görünmeden eve girmeye çalışmanın sıkıntısı ile elleri terliyor, bu sebeple anahtarı kapıya zar zor sokuyordu. Birkaç kez anahtarlık ıslak ellerinden kayıp paspasın üzerine hafif bir şıkırtı ile düştü. Ancak çıkan ses Burak’a büyük bir bina yerle bir oluyormuşçasına kuvvetli geldi ve bütün apartmanın ayağa kalkacağını sandı. Kalbi göğsünden çıkarcasına attı, gözleri karardı. Yine de yılmadı. Planını uygulayacaktı. Selma ortada olmadan eve girdiği sabahlarda kendince belirlediği dolapların kapısını açarak evden çıktı, Cingöz’ün hünerlerini göstermesini bekledi. Cingöz ablasının kedisinden farklı olarak dağıtmak bir yana herhangi bir dolabın içine girmeye bile tenezzül etmeyerek, eve her döndüklerinde onları turuncu berjere yayılmış uyuklar bir şekilde karşıladı. Dolap kapaklarının açık kalması Selma’nın sinirlerinin bozulmaya başlamasına yetti. Birkaç zaman sonra Burak’a “Şu dolapların kapaklarını açık bırakma!” diye çıkıştı. Burak “Benim böyle bir huyum olmadığını biliyorsun, kediler meraklı olur. Cingöz yapıyor olmasın.” diyerek alttan aldı. Selma’nın “Küçücük hayvan nasıl açsın koca kapağı?” diye sormasının ardından Burak “Peki, inanmıyorsan ne yapabilirim.” diye mahzun bir ifade ile salona ilerleyip, Cingöz’ün kapladığı turuncu berjerine sabit ve donuk bakışlarla baktı, salondaki divanın ucuna ilişti. O akşam Burak, yatak odasının kapısını tam kapamadı. Küçük Cingöz ufak patileri ile yatak odasının kapısını tırmalarken bu sefer kapıyı açmayı becerebildi. Selma, bunun üzerine Burak’tan yalvarırcasına bir sesle özür dileyip kediyi aralarına almadan Burak’a sarılarak uyudu. Yine de Cingöz’ün evdeki hükümranlığı ve yarattığı tehdit son bulmuş değildi. Dolap kapaklarının açık kalması ondan kurtulmak için yeterli olmamıştı. Burak eli büyütmeye karar verdi. Ertesi gün öğle arası işten çıkarak gizlice eve geldi. Her zaman kapağını açtığı dolapların içerisindeki eşyaları dolapların önüne devirdi ve yine hiç kimseye görünmeden evden çıkıyordu ki merdivenlerde apartman görevlisinin sesini işitip panikle eve geri döndü. Hızla salona girdi. Kafasındaki düşüncelerin hızı nefesinin hızı ile yarışmaktaydı. Ne yaptığını bilemeden hızlı hızlı evde turlarken ve düşüncelerinin içinde boğulurken aklına bir anda Selma’nın yakın arkadaşı Volkan geldi. Samimiyetlerinden hiç hoşlanmasa da Selma’nın çok eski arkadaşı olduğundan idare ettiği Volkan. Burak’a göre Selma ile yıllardır yatmaya çalışan ilişkileri için en büyük tehlikelerden olan Volkan.  Burak’ı da sevmediğini söylememiş miydi ortak bir arkadaşlarına. Cingöz Volkan. Burak’ın başı zonklamaya başladı. Kapıyı hafifçe araladı. Apartmanda çıt çıkmıyordu. Sonra bir anda kapıyı kapayarak salona döndü. Selma’nın annesinden kalan camgöbeği rengindeki vazoya gözünü dikti. Sehpaya doğru ilerledi. Bir süre işaret parmağını vazonun ağzında dairesel bir şekilde gezdirdi. Ardından vazoyu durduğu sehpadan aşağı ittirdi -Cingöz’ün birkaç bardak kırmışlığı yok muydu?-  Vazo irili ufaklı parçalar halinde yerdeydi. “Bu da Volkan için olsun” diyerek evi hızlıca terk etti.  Akşam eve döndüklerinde Selma’nın yüzü görülmeye değerdi. Önce korkup, hırsız girdiğini sandı ama bunu gösterir hiçbir kanıt yoktu. Burak ona ablasının kedisinden ilk olarak o gün bahsetti. Selma avaz avaz Cingöz’e bağırmaya başladı. Burak onun hiç bu kadar yüksek bir tonda bağırabileceğini tahmin etmemişti. Selma’nın bütün kanı beynine sıçradı, yüzü al al oldu. Vazonun parçalarını toplarken sinirleri hepten boşalarak hüngür hüngür ağlamaya başladı. Burak hem Selma’yı teselli etti hem de dolapları yerleştirerek kahraman oldu. Dolapları yerleştirirken içinden “Bir kedinin ne kadar sinir bozucu olabileceğini anladın mı Selma? En sonunda anladın sanırım.” diye yarım bir tebessümle kendi kendine söylendi. Selma o akşam yaşananların yorgunluğu ile erkenden uyuyunca, Burak turuncu berjerde pinekleyen kediyi tuttuğu gibi salonun ortasına fırlatıp, koltuğuna kurulup televizyonu açarak gevrek bir sırıtışın eşlik ettiği kısık bir sesle kafasını, salonun ortasında afallamış bir halde kendine gelmeye çalışan Cingöz’e doğru uzatıp “Çok az vaktin kaldı.” diye fısıldadı. Cingöz olanlardan habersiz koltuğundan edilmenin mutsuzluğu ile yatak odasına doğru ilerledi. Kapıyı dakikalarca tırmaladı ama Selma kapıyı açmadı.

Sevmeyi, sevilmeyi bilenlerin öyküsünü yaz. Gününün seyrinden fedakârlık edip fazlasını yapabilenlerin.

Burak planının işlediğini anladığından haftada bir ya da iki –her gün çok dikkat çekici olurdu- öğle yemeklerinde eve gelerek yaptıklarını tekrarladı. Selma her seferinde benzer sinir boşalmaları yaşadı. Burak, bu kedinin Selma’ya ne kadar kötü geldiğini ve ilişkilerini ne kadar olumsuz etkilediğini Selma’ya sakince izah etmeye çalıştı. En başından önlem alınmazsa bu kedi ilişkilerinin sonu olacaktı. “Bu kadar üzülmene değmez verelim gitsin kediyi hasta olacaksın.” diyerek kediyi yollamasını teklif etti Selma’ya. Yine de Selma kediyi verme düşüncesine tam olarak yanaşmadı. Bunun üzerine Burak en son çare olarak bir öğlen eve geldiğinde, dolapları dağıtmasının ardından, kedinin kumunda duran kakalarını –turuncu berjerini hiçbir pislik bulaştırmadan- yatağa ve divana paylaştırdı. Bu Selma için son nokta oldu ve kediyi kışın tüm görkemi ve beyazıyla kendine ortaya koyduğu o gün, birine bile verecek kadar beklemeyi sabredemeden tekmeleyerek sokağa fırlattı.  Kedi gitti. Burak ve Selma’nın aşkı, ilişkisi hiç sekteye uğramadan tam gaz devam etti. Burak mutluydu. Şimdi artık emindi biliyordu ki Selma da tam anlamıyla mutlu olacaktı.

Mutlu insanların öyküsü yazıldı. Mutlu Burak’ın, ideal aşkın, kusursuz ilişkinin öyküsü.

Modernitenin, Modern İnsanın Korkutucu Yüzü; Beni Asla Bırakma-Artcivic

Kazuo Ishiguro’nun Beni Asla Bırakması üzerine yazdığım yazı Artcivic’de yayımlandı.

“Kazuo Ishiguro’nun “Beni Asla Bırakma” romanını okuyup bitirdiğimde kitabı tanımlamak için aklımdan geçen cümle, ‘insanın işine gelince ötekinin insan olduğunu kabul etmemesinin, görmezden ve anlamazdan gelmesinin yarattığı trajedi, daha iyi bir kurguyla, daha sade ve daha vurucu bir biçimde anlatılmazdı,’ oldu. Halen de aynı hisler içerisindeyim. İyi bir kitabı iyi yapan özelliklerden birisi de iyi yazılmış olması haricinde farklı okumaların yapılmasına yatkın olması. Bu tarz kitapları insan, hayatının farklı noktalarında okur ve her okuduğunda kitap kendini aynı insana bile farklı yerlerden açarak, farklı okuma deneyimleri sağlar. Bazı yazarlar yapıtları ile bu yüzden yüzyılları aşabiliyor.”

Yazının devamı Artcivic‘de.

Virginia Woolf, Orlando-Okumanın Ardından

orlando-woolf

Bazı yazarların kütüphanede beklemesi iyidir, bu yazarların kitaplarının alınıp bir süre bekletilmesini kitap alma çılgınlığı ile bağdaştıramayacağım. Yeri gelince özlem duyulan yazarlar vardır. Onların edebiyatı dahilinde ortalama sayılacak kitaplarının bile okuma zevki, ortalamanın üzerinde olur genellikle. Herkesin böyle yazarları olduğunu -birden fazla- olduğunu düşünüyorum ve umuyorum. Virginia Woolf benim yukarıda tanımladığım yazarlarımdan biri. Orlando kitabını yeni okuyup bitirdim. Kitaptan yalnızca alıntı yapacağım; bir inceleme yazacak kadar kendime parlak gelebilecek bir düşünce henüz üretmedim, kitabın konusu da zaten yaygın olarak biliniyor:

“Gürültüden sonraki sessizliğin daha derin olması henüz bilimsel olarak doğrulanmamıştır. Ama sevişmenin hemen arkasından gelen yalnızlığın kendini çok fazla hissettirdiğine çoğu kadın yemin edebilir.” s. 146.

“Okuma hastalığı bir kez insanın vücuduna girince onu öyle güçsüz düşürür ki, vücut mürekkep hokkasında yaşayan ve tüy kalemde cerahatlenen öbür belaya kolayca yem olur. Talihsiz kişi yazmaya başlar.” s. 61.

“Aşk, demiştir şair, bir kadının bütün varlığıdır. Masasından yazı yazmakta olan Orlando’ya bir an bakarsak, bu tanıma daha uygun başka bir kadın olmadığını itiraf etmemiz gerekir. Kuşkusuz, o bir kadın, hem de güzel bir kadın, altın çağında bir kadın olduğundan, çok geçmeden böyle yazarmış ve düşünürmüş gibi yapmaktan vazgeçecek, en azından bir av alanı bekçisini düşünmeye başlayacaktır (bir erkeği düşündüğü sürece kadının düşünmesine itiraz eden olmaz). Ve sonra erkeğe bir pusula yazacaktır (pusulalar yazdığı sürece bir kadının yazmasına kimse itiraz etmez) ve pazar gün günbatımında buluşmak üzere randevu verecektir ona, pazar günü günbatımında av alanı bekçisi pencerenin altında ışık çalacaktır -bütün bunlar elbette hayatın malzemesidir ve kurmaca için tek olası konudur. Orlando bunlardan birini mutlaka yapmıştır, değil mi? Heyhat -binlerce kez heyhat, Orlando hiçbirini yapmadı. Öyleyse Orlando’nun sevmekten nasibini almamış bir kötülük canavarı olduğunu itiraf etmeli miyiz? Köpeklere iyi davranıyor, arkadaşlarına sadık kalıyor, açlıktan ölen bir düzine şaire vermediği şey kalmıyor, şiire bayılıyordu. Ama -erkek romancıların betimlediği şekliyle aşkın- ne de olsa onlar tam bir otoritedir aşk konusunda- nezaketle, sadakatle, eli açıklıkla ya da şiirle bir ilgisi yoktur.” s. 211-212.

Peruk Gibi Hüzünlü-Postdergi

“Büyücü Bir Yazarın Öyküleri: “Peruk Gibi Hüzünlü”

Günümüzün abartılı hallerini düşündüğümüzde, öykülerdeki duygusallığın ölçülülüğünün bir anımsatarak öğretme hali olduğunu söyleyebiliriz. Ölçülülük derken, yazarın vıcık duyarlılıklar, çığırtkan sevgiler ve yakıcı öfkelerden uzak durarak her duyguyu bütün derinliğinde ve sadeliğinde okura geçirmesinden bahsediyorum.”

 

Yazının devamı bu linktedir.

Kutsal İnsan, Andrey Platonov ve Can

Çevrimdışı/İstanbul  Ekim-Kasım-Aralık 2016 4. sayısında Agamben’in Kutsal İnsan’ı doğrultusunda Metis Yayınevinden yayımlanan Andrey Platonov’un Can isimli kitabını inceledim. Bu inceleme doğrultusunda Hannah Arendt, Cemal Bali Akal, Adem Yıldırım gibi duraklara da uğradım. Yazı, derginin 80. ve 86. sayfaları arasındadır.

                                     KUTSAL İNSAN, ANDREY PLATONOV ve CAN 

            Platnov’un Can romanı, kendi Türkmen topluluğundan ayrılarak SSCB’de eğitimini alan Nazar Çagatayev’in, steplerde yaşayan topluluğu için yıllar sonra görevlendirilmesi ve topluluğun hayatta kalmasını tüm zorlu koşullara rağmen sağlamaya çalışmasının kurgusudur. Söz konusu romanı Agamben’in Kutsal İnsan kitabı ve Hannah Arendt’in biyopolitkası doğrultusunda incelemeyi düşündüm. Ayrıca yaşadığımız dönem itibari ile biraz biyopolitika üzerine çalışmak ve bahsetme istemektedim. Söz konusu topluluğun kendini Can olarak adlandırılmasının sebebi:

“Can. Ruh ya da tatlı hayat anlamında. O halkın, ruhundan ve kadınların, anaların ona bağışladığı tatlı hayatlarından başka şeysi yoktu-halkı doğuran analardır çünkü.” (Platonov, 28)

şeklinde belirtilmiş…

Yazının devamı hukukpolitik sitesindedir.